Hoe defeasible argumenten worden gebouwd in een juridisch advies

Stel je voor: je belt je advocaat. Je wilt weten hoe je ervoor staat.

De advocaat zegt: “Jij wint dit, honderd procent garantie.” Klinkt goed, maar is het dat ook? In de echte wereld van het recht is zekerheid zeldzaam. Zaken veranderen, nieuwe feiten komen boven water en rechters zijn mensen.

Daarom bouwen slimme juristen niet aan een muur van beton, maar aan een constructie die kan meebuigen. Ze gebruiken zogenaamde defeasible argumenten.

Dat klinkt ingewikkeld, maar het idee is simpel en super effectief. In dit artikel leg ik je uit hoe je zo’n flexibel en scherp argument bouwt voor een juridisch advies.

Wat is een defeasible argument eigenlijk?

Laten we het helder houden. Een defeasible argument is een argument dat voorlopig klopt, totdat het tegengesproken wordt.

Het is geen zwak argument, maar een realistisch argument. Het is gebaseerd op de informatie die we nú hebben, maar het is open voor nieuwe inzichten.

Denk aan een eenvoudige regel: “Als het regent, wordt de straat nat.” Op het moment dat het pijpenstelen regent, is je conclusie dat de straat nat is. Dat is een logisch en sterk argument. Maar, als je ontdekt dat er net een enorme overkapping over de straat is gebouwd, verandert de situatie.

Je argument is gedefeat, oftewel ontkracht. Het was niet fout, maar het was incompleet. In het recht werkt dit precies zo. Een advocaat bouwt een zaak op basis van beschikbare feiten en wetten.

Maar hij weet dat er altijd onbekende factoren kunnen opduiken. Een getuige die plotseling een andere verklaring geeft, of een document dat eerder niet gevonden werd.

Een defeasible argument houdt hier rekening mee. Het is geen harde, onveranderlijke waarheid, maar een onderbouwde richting die meebeweegt met nieuwe informatie.

Waarom dit cruciaal is in juridisch advies

Veel mensen denken dat een advocaat alleen maar feiten moet presenteren die gunstig zijn voor de cliënt. Maar een goed juridisch advies gaat verder. Het draait om het schetsen van een realistisch beeld van de kansen, inclusief de risico’s.

Defeasible argumenten helpen hier enorm bij. Als je een advies geeft dat “100% zeker” lijkt, en de zaak draait anders uit, dan is het vertrouwen snel weg.

Geef je een advies dat zegt: “Op basis van de huidige feiten is dit de beste strategie, maar let op deze en deze valkuil”, dan bouw je vertrouwen op. Je toont expertise en eerlijkheid.

Een ander groot voordeel is dat het de strategie flexibel houdt. In plaats van vast te roesten in één verhaal, kan de jurist bijsturen als de situatie verandert. Dit is essentieel in complexe zaken waar de dynamiek snel kan omslaan, zoals in contractgeschillen of arbeidsrechtelijke conflicten.

De bouwstenen: Hoe bouw je zo’n argument?

Het opbouwen van een defeasible argument is een gestructureerd proces. Het is niet zomaar een gokje wagen; het is een zorgvuldige opbouw van logica en feiten.

1. Grondige feitenverzameling

Hier zijn de belangrijke stappen. Alles begint bij de basis: de feiten. Een argument dat niet op feiten rust, is drijfzand. Je moet alles verzamelen wat relevant is.

Denk aan getuigenverklaringen, e-mails, contracten, foto’s en rapporten. Neem een verkeersongeluk.

2. De kernpremisse vaststellen

Een advocaat kijkt niet alleen naar het politierapport. Hij vraagt camerabeelden op, spreekt getuigen en schakelt soms een verkeersdeskundige in.

Hoe meer kwalitatieve data je hebt, hoe sterker je basis is. Maar onthoud: deze data is de start, niet de eindstreep. Nieuwe informatie kan altijd opduiken.

3. Sub-argumenten construeren

Als je alle feiten hebt, zoek je de kern van je verhaal. Dit is de belangrijkste stelling die je bewijzen wilt.

In een zaak over een contractgeschil is de kernpremisse vaak simpel: “De overeenkomst is rechtsgeldig ondertekend door beide partijen.” Deze premisse moet ijzersterk zijn. Als deze kraakt, valt de rest van het argument sneller uit elkaar.

4. Wetgeving en precedenten integreren

Je bouwt je zaak dus op rondom deze harde kern. De kernpremisse heb je niet zomaar bewezen.

Die moet je ondersteunen met sub-argumenten. Dit zijn de bouwsteentjes die je verhaal dragen.

5. Identificeren van ontkrappende factoren (De “Defeaters”)

Stel, je kern is dat het contract geldig is. Een sub-argument kan zijn: “Beide partijen hebben handtekeningen gezet onder de juiste voorwaarden.” Een ander sub-argument kan zijn: “Er is geen sprake van dwang of dwaling geweest bij het ondertekenen.” Elk sub-argument moet logisch volgen uit de feiten en de wet.

Een argument zonder wettelijke basis is waardeloos. Je moet je feiten en sub-argumenten koppelen aan de wet. Dit betekent niet alleen de letter van de wet lezen, maar ook de geest ervan begrijpen. Bovendien kijkt een jurist naar precedenten: eerdere rechtszaken die vergelijkbaar zijn.

Hoe heeft een rechter eerder geoordeeld? Dit helpt om de waarschijnlijkheid van je argument in te schatten.

Als een soortgelijke zaak recent is verloren, weet je dat je argumentatie moet worden aangepast of dat je extra moet onderbouwen waarom deze zaak anders is.

Dit is het meest onderschatte en belangrijkste onderdeel van een defeasible argument. Zoals Jaap Hage over defeasible reasoning uiteenzet, moet je actief op zoek naar wat je argument kapot kan maken. Een goede jurist denkt als een tegenstander.

6. De eindbalans: Sterkte en risico’s inschatten

Hij vraagt zich af: “Wat is de zwakste plek in mijn verhaal?” en “Wat zou de wederpartij kunnen vinden om dit te weerleggen?” Stel je voor je cliënt in een zaak over productaansprakelijkheid.

Je argument is dat het product defect was bij levering. Een ontkrappende factor kan zijn: de klant heeft het product pas drie maanden later gemeld, of heeft het product verkeerd gebruikt. Door deze zwakke plekken te vinden vóórdat de tegenpartij dat doet, kun je je verhaal versterken of er proactief op anticiperen.

Als al deze stappen zijn doorlopen, kom je tot de evaluatie. Is het argument sterk genoeg?

Hoe waarschijnlijk is het dat de ontkrappende factoren daadwerkelijk bewezen worden? Hier geef je het advies. Je zegt niet “we winnen”, maar je zegt: “De kans op succes is hoog, mits we deze en deze tegenargumenten kunnen weerleggen.” Dit is een realistisch, defeasible advies dat de cliënt helpt om een weloverwogen keuze te maken.

Voorbeeld in de praktijk: Een arbeidsongeschiktheidszaak

Laten we dit toepassen op een concrete casus. Een werknemer is ziek geworden na een ongeluk op het werk en eist een uitkering.

De advocaat bouwt een defeasible argument in het contractrecht voor de werknemer. De basis van het argument ziet er zo uit:

• Premisse 1: De werknemer heeft een ongeluk gehad op de werkvloer (bewezen door politierapport).
• Premisse 2: De werknemer heeft medische klachten door dit ongeluk (bewezen door medische verklaringen).
• Premisse 3: De werknemer kan zijn werk niet meer doen vanwege deze klachten (bewezen door een arbeidsdeskundig rapport).
• Conclusie: De werknemer heeft recht op een WIA-uitkering.

Dit ziet er sterk uit. Maar, een ontkrappende factor (de “defeater”) kan opduiken. Stel, de werkgever komt met een verklaring van een collega die zegt: “Deze werknemer was al maanden vermoeid en presteerde slecht vóór het ongeluk.” Of een tweede arts concludeert dat de klachten psychisch zijn en niet fysiek door het ongeluk komen.

Een slimme advocaat bouwt het argument niet alleen op de conclusie, maar verwerkt deze potentiële aanvallen er al in. Hij kan bijvoorbeeld alvast een contra-expertise regelen of getuigen oproepen die de werkhouding vóór het ongeluk bevestigen. Het argument blijft staan, maar het is flexibel genoeg om deze klappen op te vangen.

Conclusie

Het bouwen van defeasible argumenten is een kunst. Het draait om het vinden van de waarheid op basis van wat we weten, waarbij de verdeling van de bewijslast centraal staat, terwijl we openstaan voor wat we nog niet weten.

In plaats van te bluffen met zekerheden, biedt deze methode een robuust en eerlijk verhaal. Voor een juridisch advies is dit goud waard.

Het zorgt voor realistische verwachtingen, een flexibele strategie en uiteindelijk een betere bescherming van de cliënt. Dus, de volgende keer dat je een juridisch advies leest of geeft, kijk dan naar de onderbouwing. Is het een star betonblok, of een slimme constructie die kan meebewegen met de storm? De keuze is duidelijk.